Veilig tillen en hijsen: zo kies je de juiste takel, zwenkkraan of lier

Logistiek

Zware lasten verplaatsen op de werkvloer. Voor dat soort hijs- en tilwerk kun je beter de hulp van bijvoorbeeld een takel, zwenkkraan of lier inroepen. Maar wat is het verschil en waar let je op bij de aanschaf? In deze koopwijzer zetten we de belangrijkste zaken op een rij.  

||||||||||

Tillen we er te zwaar aan?

Veel ongevallen met takelen en hijsen gebeuren door het verkeerd aanslaan van een last, onwetendheid, gebrekkige communicatie of het gebruik van verkeerde apparaten. De Arbowetgeving stelt dan ook dat bedieners een goede training en instructie moeten hebben. Voldoende kennis is tenslotte een belangrijke eerste stap. Maar het kiezen van de juiste hijs- en takelapparatuur is minstens zo belangrijk.   

Onderstaand vertellen we meer over de belangrijkste takel- en hijsapparatuur.

Zwenkkraan

Zwenkkranen zijn een goede optie voor laad- en losplaatsen en als hijsmiddel op de werkvloer. Hierbij is er de keuze uit losstaande kolomzwenkkranen en wandzwenkkranen. Daarnaast maken we onderscheid tussen de volgende twee typen zwenkkraan:

Zwenkkranen met verhoogde giek

Voor maximale hefhoogte ten opzichte van de hoogte onder het plafond. Dit is vooral handig als je graag zover mogelijk de hoogte in wilt kunnen hijsen. Daarnaast is een rotatie van 360 graden mogelijk.

 

Zwenkkranen met driehoekige giek:

Daarnaast is er nog de zwenkkraan met driehoekige giek. Dit type zwenkkraan heeft een lichtere arm, maar heeft een grotere hoogte tot het plafond. Ook is de mogelijke rotatiehoek kleiner.

 

 

 

 

Tips & advies zwenkkraan kopen

Wil je een wand- of kolomzwenkkraan kopen? Let dan op de volgende zaken:

  • Het vermogen van de motor
  • Het gewenste bereik van de arm
  • Totale hoogte van de constructie
  • De hoogte onder de kraanbalk
  • De hoogte onder de haak
  • De gewenste rotatiehoek (180, 270 of 360 graden)

 

 

 

 

Takels

Een andere manier om zware objecten veilig te tillen of trekken zijn takels. Hierbij is het belangrijkste onderscheid de aandrijving, namelijk manueel of machinaal. Daarnaast maken we onderscheid tussen de volgende typen takels:

Rateltakel

Geschikt voor hijsen of trekken van lasten op manhoogte. De ratel wordt gebruikt om de ketting te hijsen en neer te laten. De standaard hijshoogte is 1,5 meter. De belastbaarheid varieert van 250 tot 6300 kg.

 

 

 

 

 

Handtakel

De takel wordt gehesen via een ketting naast de geheven last. Hierbij ondersteunt een lastketting die is verankerd aan de takel de last. De standaard hijshoogte is 3 meter, maar is per meter uit te breiden. De belastbaarheid varieert van 250 tot 10.000 kg.

Pneumatische of elektrische takel

Deze takel vervangt mankracht door elektrische of pneumatische bediening. Je bedient hem via een kastje met drukknoppen en hij is leverbaar met of zonder duwloopkat of elektrische loopkat. De standaard hijshoogte is drie meter. De belastbaarheid varieert van 150 tot 5000 kg.

4 aandachtspunten takel kopen

Een takel kopen? Houd dan rekening met de volgende aandachtspunten:

  1. Maximale werklast: werklast altijd lager dan aangegeven op kraan
  2. Nuttige hoogte: maximale verticale hoogte wanneer hijshaak helemaal beneden is
  3. Minimale bouwhoogte: de minimale verticale hoogte wanneer de hijshaak helemaal boven is
  4. Type verplaatsing en bevestiging:
  • Vast bevestigingspunt: balkenklem
  • Voor verplaatsen last: duwloopkat of loopkat met ketting voor handbediening
  • Elektrische loopkat in plaats van handmatige verplaatsing elektrische loopkat
  • Voor verplaatsen van last langs 2 assen: hijsbrug, zwenkkraan of bovenloopkraan

Handig: De FEM-groep (European Federation of Materials Handling) geeft de geschiktheid van een elektrische takel voor de toepassing (licht, gemiddeld, zwaar, heel zwaar gebruik) en voor de gemiddelde gebruiksduur per dag. Met onderstaande formule en tabel kun je bepalen aan welke norm de takel moet voldoen.

Nog meer weten over takels? Bekijk dan onze koopwijzer Takels

Lieren

Met een lier kun je lasten heffen of trekken met behulp van een kabel (van metaal of textiel) of band. Binnen het assortiment lieren heb je de keuze uit vier verschillende soorten lieren. Onderstaand een korte toelichting per type:

  • Handlier met trommel: via een zwengel aan de zij- of achterkant van de lier wordt deze manueel bediend. De kabel rolt zich hierbij om een trommel, waarbij de inhoud van de trommel bepalend is voor de lengte van de kabel.
  • Handlier met doorgevoerde kabel: met menselijke kracht breng je de kracht over via een hefboom. Deze hefboom bedient een automatisch borgend systeem van bekken. Voordeel van dit systeem is dat je de kabel over een beperkte lengte rechtlijnig kunt verplaatsen.
  • Elektrische lier met trommel: deze lier werkt volledig met machinale kracht waarbij je hem bedient via een bedieningspaneel. De kabel rolt zich op in de trommel.
  • Elektrische lier met doorgevoerde kabel: werkt ook volledig op machinale kracht. Bediening via een bedieningspaneel dat een automatisch borgend inrolsysteem aanstuurt. Het systeem bestaat uit een katrol waarin twee platte rollen de kabel klemmen. Hierdoor kun je deze net als de handlier met doorgevoerde kabel over een beperkte afstand verplaatsen.

Lier kopen? Let op deze aandachtspunten

De ene lier is de andere niet. Handig dus om te weten waar je op moet letten. Zie onderstaand de belangrijkste criteria om rekening mee te houden:

  • Gebruik: heffen of trekken
  • Type: handmatig of elektrisch
  • Voedingsspanning voor elektrische lieren
  • Belasting: gewicht van de last
  • Lengte van gebruikte kabel: opgerolde lengte op de trommel
  • Gewenste snelheid: langzamer (tot 6m/min) of sneller (van 6 tot 20 m/min)
  • Belastinggraad: hoe vaak per uur/ dag ga je deze starten
  • Omgeving: binnen of buiten, speciale omstandigheden zoals chemische industrie
  • Bevestigingswijze: verticaal (inbouw), horizontaal (aan de vloer of plafond) of overig
  • Accessoires: kabel, haak en katrol

Wetgeving lieren

Elektrische lieren en handlieren met heffunctie moeten voldoen aan machinerichtlijn 2006/42/EG. Ook moeten ze voldoen aan Europese normen EN 14492 voor elektrische lieren en EN 13157 voor handlieren.

Stroppen en hijsbanden

Een goede hijsband of strop is soms onmisbaar om een vracht veilig te tillen en verplaatsen. Meer weten? Bekijk dan onze koopwijzer Stroppen en hijsbanden.

Veiligheid op de werkvloer boven alles

Het veilig verplaatsen van lasten met een kraan of takel lijkt in bijvoorbeeld de bouw, industrie en logistiek logisch. Toch blijkt het in de praktijk nog regelmatig mis te gaan met materiële en fysieke schade tot gevolg. Bied daarom voldoende instructies en de mogelijkheid tot training voor betrokken werknemers. Veilig werken boven alles zullen we maar zeggen.

Manutan werkt voor jouw veiligheid

Wil je meer weten over takels, zwenkkranen en lieren of tips voor veiliger werken? Bekijk dan ook onze andere blogs over Veiligheid op de werkvloer en ontdek ons assortiment hef- en takelapparatuur.